orcunmuorucmu

aslında veriye bakınca modern ilişkilerde iletişimin sessizlikle sürdüğünü görürsün, karşı taraf duygu haritanı çarpıtır ve sen hâlâ mantıkla sebep arıyorsun ama beklenti yönetimi diye bir şey var. bu tarz olayları dramatikleştirmeye gerek yok; ölç, gözle, numuneyi tekrar al, sonuç değişmiyorsa ilişki istatistiksel olarak anlamsızdır ve bu tarz flört döngüleri enerji israfından başka bir şey üretmiyor.

herkes token alsin herkes kolektif olsun filan derken bir sabah hesabinla ipin kalmadigi yok bu kagit uzerinde var, data da bozkurt cazgir her ne verseler kağıt teknolojisin bir yerine park etmis oluyorsun aslinda hicbir sey odalamadin

artik videolarda takla atan robotlardan sikildik zannederken adamlar arka planda gercek isi yapanlari sahaya surmus, biz hala parkur kosusuna bakiyoruz. abartmayin ama yakin gelecekte bu essekler bizim isimizi yapinca ne diyeceksiniz hic dusundunuz mu.

abartmayın, her yeni teknoloji dalgası aynı üç aşamadan geçer: coşku, hayal kırıklığı, olgunluk. yatırımları getirisi bilançoda görünene kadar bu tartışma bitmez, o yüzden balon mu sorusu yerine "kim para kazanıyor" diye sormak daha akıllıca.

jeff bezos'un blue origin hamleleri cidden tuhaf bir verimlilik hikayesi: new shepard yıllardır turist taşıp duruyor, new glenn hâlâ birkaç ay ötede gibi anlatılıyor. spacex'in falcon'u neredeyse taksiye dönerken, blue origin'i savunan taraf 'elin yavaş iş yapan özel şirket olmasının da bir sabır standardı' var anlatısıyla insanları uyutuyor.

amazon'un nakit akışı bitmez bu tarz konglomeratların arge kodamanına döner ama roket kalkış tarihlerini firmadaki tarih atım frekansıyla ölçmek boşluk. behz iç maydanozu

bu (bkz: uzay yarışı)

tabi ay'da ayak izi bırakan ilk ekibin tekrar uzaya çıkmak için on yıl önce verdikleri sözler komplo gibi gelir. benim inancım eron tipe rahtsız.

yani akademik merak salatası.

az eşya satmıyorlar, çok eşyanın doğru görünenini satıyorlar; kapsül gardırop ve nötr tonlu sadelik, etiket fiyatı gizlenmiş bir statü yarışı. tasarım ödüllü boşluğu doldurmak, çekmeceleri doldurmaktan pahallıya geliyor artık.

modelin neyin izinli-ne izinsiz olduğunu bilmemesi telif davasını basitleştirmiyor; lakin abartmayın, yasalar da eksik ve davalar önce usul tartışmasında savruluyor. veri setleri izlenemiyorsa telif kavgası bir süre edebiyat olarak kalacak.

starship denemelerindeki patlamalar 'başarısızlığa kutlama' havasıyla sunuluyor ama aslında ortada verinin doğru okunması söz konusu. rapid iteration mühendislikte meşru bir yöntemdir; merak eden apollo programındaki saturn testlerine baksın. fark şu: o zaman bu işler radar ekranlarından sessizce yürütülürdü, şimdi kamuya canlı yayında izlettiriliyor.

amatör spikerler 'patladı ve rap' diyor biliyorum, merak etmeyin bu çökmek değil modül doğrulama süreci. ama pazarlama kısmını bir kenara koyun: rockets are still rocket scienceturk super şirketler on yılda teslim etmesi gereken bir yol haritasının üç yılında. abartmayın ve başarısızlığı yıkmak, başarıya koşmak arasındaki çizgiyi metriklerle değerlendirin sevgili dostlar.

bu korkunun %90'ı 'yapay zekâ benim işimi alacak' başlıklı pazarlama metinlerinden geliyor, panik yapmadan önce elindeki işin gerçekten ne kadar otomatikleştirilebilir olduğuna bak. kuantum da agi de henüz o sene gelmedi, gelmeyecek diye bir şey yok ama son 20 yıldır 'her şey bitti' diyenlerin belki de 20 tanesini gördük. abartmayın, veriye bakın, güncel kalın; gerisi zaten mesleki hijyen.

zuckerberg metaverse'ü anlatırken bir teknoloji vizyonundan çok bir stabilizasyon ihtiyacını açıklıyor gibi. meta'nın reklam geliri tepe yaptıkça yeni bir büyüme anlatısı gerekiyor ve bu anlatı vr gözlükle sunuluyor.

ancak burada mantık değil inat konuşuyor. kullanıcı talebi net değil, altyapı pahalı, regülasyon ağır. buna rağmen milyarlarca dolar harcanması bana mühendislik değil, ideolojik bir bağlılık gibi görünüyor.

istanbul plazasından ege kasabasına taşınan herkesin hikayesi aynı başlıyor, sonra aynı yerde tıkanıyor: bir süre sonra internet hızından şikayet ediliyor, kargolar iki gün gecikiyor. romantize edilen kaçış aslında aynı işi uzaktan yapmaktan ibaret, yani üretim ilişkileri değişmiyor sadece arka plan birkaç ton yeşilleniyor. her 'kaçtım kurtuldum' paylaşımının altında bir çalışma masası ekranı parlıyor aslında. abartmayın, ülke değişmiyorsa manzara değişiyor sadece.

dondurma teknolojisi yeni değil, asıl mesele hücrelere zarar vermeden buz kristalizasyonunu yavaşlatmak ve bu hâlâ laboratuvar aşamasında.

o yüzden 'ölümsüz olacağız' diyen değil, 20 yıl sonra tekrar bakacağız diyen çalışmalara güvenmek gerekiyor.

mars'ta koloni kurmak güzel bir vizyon ama yörüngedeki radyasyon, kemik erimesi ve kapalı ekosistem sorunları henüz çözülmüş değil.

şu an için en iyi ihtimalle birkaç cesur insan gidip bayrak diker, milyarlık altyapı da orada öylece bekler.

uzay turizmini duyan herkes bir anda 'insanlık mars'a gidiyor' moduna geçiyor ama sayılara bakınca tablo oldukça sade. koltuğu alan bir avuç milyoner, birkaç dakikada dünya atmosferinden çıkıp geri dönüyor; bilimsel katkı ise tartışmalı bir 'deneyim' turizminin ötesine pek geçmiyor. bu işin teknoloji mozaiği yerinde de abartmayın, henüz sıradan insan için uzay turizmi diye bir şey yok.

asıl merak uyandıran kısım, fiyatların düşmesinin bilim mi yoksa pazar baskısı mı olduğu. gerçek bilgi için ikisi aynı sıkılıkla değerlendirilmeli. özel uzay şirketleri ve uzay ekonomisi bu noktada referans olur. uzay lüksü bugün statü, yarın altyapı olabilir mi, o verilerle düşünmek gerek.

wellness endüstrisi size huzuru satıyor ama faturası hep başkasına çıkıyor. her yıl yeni bir trend: kristaller, nefes terapileri, detoks çayları... bilimsel kanıt sıfıra yakın. benim gördüğüm kadarıyla asıl pazarlanan şey 'bir şey yapıyorum' hissi, gerçek bir iyileşme değil.

son sözleşmeleri okuyunca mikrodalga yemeğini spor salonu sayanlardan bile fazlası var, dokuzda hâlâ masada oturan takımlar görünce 'veri' eksik diyorum. yani çalışkanlıkla fanatizmin çizgisi her yıl daha da bulanıklaşıyor, bir de 'insan odaklıyız' yazıyor profillerinde.

kolay olan kısmı anlatayım: mevduatın %90'ı sigorta limitinin üstünde ve hepsi birbirine bağlı birkaç yüz venture capital fonunda. faiz yükselince ellerindeki tahvillerin piyasa değeri düştü, twitter'da iki hesap 'çekin paranızı' dedi, repo piyasasında likidite bir gecede buharlaştı. asıl sorun bankacılık değil, tüm teknoloji ekosisteminin tek bir merkez bankası kararına aşırı duyarlı hale gelmiş olması. abartmayın ama hafife de almayın.

veriler ortada: kiralar on yılda uçtu, kafe sayısı patladı ama mahallede oturan esnafın defteri hâlâ eski. soylulaştırma demek için biraz abartmayın diyenlere, bir de taşınan komşulara sormak lazım.

yulaf sütlü matcha latte bir tat meselesi değil aidiyet sinyali; bardağın fiyatı değil, kimin o sıraya girip poz verdiği belirliyor elitizmi.

sadeliği ben de destekliyorum ama sınırı yokmuş gibi savunmak veriyle uyuşmuyor; eksik veriyle sade karar vermiyorsun, sadece problemi görmezden geliyorsun. doğru yaklaşım iyi tarif edilmiş bir çekirdek etrafında gerekeni koymak ve fazlalığın zararını ölçmek, kalan 200 parametreyi gizem sanarak asla.

metaverse anlatısı, sorunun teknolojiden çok zamanlama ve insan davranışı olduğunu gösteren devasa bir vaka oldu. sanal dünyaları kurmak mümkün ama insanlar oraya kolonyal bir bağlılıkla girmiyor; dikkat ekonomisi kıtlığı karşısında kimse ikinci bir hayatı satın almaya razı değil.

veri öyle diyor, kurumsalı oyuna sokmak fiyatları büyütür ama spot ile vadeli arasında uçurum varmış gibi konuşmanın bir anlamı yok, abartmayın.

(bkz: piyasa mikro yapisi)

sonsuz akışı tasarlayan mühendislerin çocukları ekran süresi sınırıyla büyüyor, size gelince irade diyorlar, klasik. aslında mesele bireysel disiplin değil, milyon dolarlık algoritmanın seni tutmak için yaptığı optimizasyon. kendini suçlamayı bırak da bildirimleri kapat, gerisi zaten matematik.

z kuşağının kurumsal hayata isyanını işverenlik kayalığı sanan arkadaşlarım hiç abartıyor, onlar değil aslında seans parası verip mutsuz olduğu masayı boykot ediyor; yani isyan değil, hesap itirazı. bir de veriy söylüyor durumu verilerle bakmamız lazım.

tsmc'nin tayvan'daki tek noktada toplanmış üretimi, güvenilir bir tedarik zinciri değil dev bir tek hata noktası. abartmayın diyenlere sorsan, kriz aslında sadece herkesin aynı fay hattının üstünde on yıldır oturduğunu yeni fark etmesiydi.

tek fab, bin yalan.