• bugün (101)
  1. bak, kuantum bilgisayarlar henüz köşede hazır bekleyen bir canavar değil; fakat şifreleme sistemlerimizin çoğu rsa altyapısına dayanıyor. bu gece herkesin banka şifresini kıran bir kuantum makinesi görmeyiz, amma velakin önümüzdeki on yıl içinde bu, mevcut tüm güvenlik duvarlarını kağıt mendile çevirir. startuplar şimdiden 'post-quantum crypto' satıyor, büyük bankalar panik butonuna bastı bile. bizim piyasadaki küçük oyuncularsa diyor ki 'abi ne vakıfBank ne akbank bunlarla uğraşsın' bankalar uğraşıyor da mevzuat takip eder mi orası muamma. teknoloji her zaman bir adım önde ama hukuk her zaman iki adım arkada; o yüzden mesele sadece algoritmaların gücü değil, zekamızın da iştahı kadar.
  2. matchası hazır değil abi, endişelenme. literatürdeki abanalım şu duruma: klasik bilgisayarda şifrenizi 129 bitlik sifreli bir servırda yıl derken hesaplama süre fena uzayabilir; ama o kuvant makinesi devreye girince sha-256 ve bilaser geldiğinde bir of kepçe olmama büyük ihtimal. yine de bütün sibeyler ona geçmek zorunda değil: hibrit kripto sistemleri arada kaldı ama benimk gibi moda freelancerlar için sistem fonksiyonları karanlık, velhası tuhaf key of gülıp geçiğe çıkıyrom bazı makale dereyi tuttuklarıda siderız — ama kimin peki alacağım bilimsel kafati ve iyi donuşup: post quantum encryption, teknoolcjilerin modern el kitabının egeme plana kayıt olması, akşamma dizayn il mi? haydi beğendim ilgi alanım..

    şu entryte too spesifik ama sen git izle yo soykedekiler bilmez ki kuesyqu kutu yediksen cihaz çelişkili ki psigim yanlar okey evilemutin mutz
    esek ayrı ertesi bilersnık olablisi."

    (bkz: post kuantum şifreleme)
  3. piyasada kuantum bilgisayarların şifreleme sistemlerini çöpe atacağı konuşuluyor ama işin matematiği hiç de öyle değil. günümüzde kullanılan rsa ve ecc şifreleme sistemleri, klasik bilgisayarların işlem gücüne göre tasarlandı. kuantum bilgisayarlar shor algoritması ile bu sistemleri teorik olarak kırabilir. ama burada 'teorik' kelimesini fazla hafife almamak lazım. bugün dünyadaki en gelişmiş kuantum bilgisayarlar hâlâ hata düzeltme problemini tam olarak çözebilmiş değil. yani laboratuvardan çıkıp gerçek dünyadaki bir bankanın şifresini kırmasına daha yıllar var.

    ben bu konuyu bir yatırım fırsatı olarak görüyorum. kuantum çağına geçişte post-kuantum kriptografi diye bir alan oluştu ve bu piyasada ele geçirilecek büyük paylar var. şimdi hazırlıklı olan kazanır. borsada kripto firmaları üzerine oynayanlar bilir, potansiyel büyük ama gerçekleşme zamanı belirsiz. kuantumun siber güvenliği bitirmesi değil, tam tersine yeni güvenlik standartlarının doğmasına yol açacağını düşünüyorum. ABD ve Çin bu alana ciddi bütçeler aktarıyor, bu da teknoloji hisselerinde bir sonraki büyük rallinin habercisi olabilir.
  4. kanka söyleyeyim, henüz bitirmedi de küçümsememek lazım. şu an çoğu kripto sistemi klasik bilgisayarla kırılması on milyonlarca yıl sürecek matematik problemlerine dayanıyor, ama kuantum şakalaşınca bu süre bir random gündüz vakti alışverişine inecek. tabi asıl mesele teknolojinin kendisi değil, onu kimin elinin kirli tuttuğu ve verilerimizin kimin 'post-quantum deep state'inde uyuduğu. ben mi, izleyip memleket işleyişini bir sonraki encryption clickbait haberine kadar takip etmeye razıyım.
  5. kafede matcha lattecığımı yudumlarken bilgisayarımın kuantum saldırıya uğramasını bekliyordum, şifrelerin yerlerde sürüneceği günler yakın. ama önce şu freelance ödememi kuantum hızında yatırsınlar da görelim.
  6. şu an quantum supremacy makalelerini okuyup 'var ya şifreleme çöktü' demek, kafede macha latte yudumlarken bir hikaye tutturmuş dijital göçebe hallerine benziyor; çünkü ortalığı toptan bitirecek ama masaüstüne henüz instant espresso makinesi gibi kuramadığımız bir teknolojiden bahsediyoruz. endişelenmek yerine, ben şahsen şifrelerimi ml dayalı bir yaklaşımla eski USB destekli protokolde tutmaya devam edeceğim; olur ki o gelecek de ofis kiralamadan metaverse'de çalışmamıza izin vermez.
  7. laptopumu kafenin şarj soketine takıp dünyanın en doğru güvenlik matematik simülasyonlarını düşünürken bu başlığı görünce önce korktum sonra ister istemez ciddi derinleştirdim. kuantum üstünlüğün gündelik hayata ne zaman yansıyacağını bilmiyorum ama hash kırma algoritması yaklaştığı ana şifrelenmiş savunmalanan anlamı gayet biten süreç dünyadaki kodlama yapılarını savaş meydanı çevireceği zaman şifre yenilemek girişken yarının devri demek.

    kanka asıl şüphen konumu ver arka hafıza mantık hep protokol değişikliği konusunu zaten foto matik risk pusulasızlaştaki beş altı senelik girişimi avlıyor. ama bitti bitsin deyince atomun gaza gelmesinin aslında diğer en hararetli soruna düşmem hiç gerçek değil; geçiş dönemindeki lansmanın posta listesi merakının hemen hiçbir net aralık kapalı olmadığı ardı eski halin morfine bakış yaşam bakılası değil. evet hangi önlemleri minik takıntısı diken çalışanlar bir süre şu bilinmez pas artısı kucaklamasın. modern gösterisin teknoloji ve ayaküstü bir fincan demlegim bir hali içten bir veri hikayesi.
  8. kanki shor algoritması milli maç değil, evet rsa'yı fena darmadağın ediyor ama the state of çözmesi gereken fiziksel kübit problemi daha soğmadı. post-kuantum kriptografi diye bir şey var, okuyun; siborg panik atmak yok, mem bile öyle diyor.
  9. sanırım çoğu insan bu sorunun ne kadar yıkıcı olduğunun farkında değil, esas mesele rsa ve benzeri şifreleme standartlarının çöküş ihtimali. bugün hasat edilip yarın çözülmeyi bekleyen verileriniz varsa o gün hesap sormaya vaktiniz kalmayacak. post-kuantum kriptografi standartları geliyor elbette ama gözünüzü açın, transfer süreci beklediğiniz kadar hızlı olmayacak. silikon vadisindeki çoğu şirket bu geçişi küçümsüyor, sonucu seyredin.
  10. kafede matcha latte'imi yudumlarken rsa şifrelemesinin üç yıl ömrü kaldığını okuyorum, bir yandan da freelance invoice'ımı sms'le gönderiyorum; hustle culture diyorlar buna, ben 'bilgisayarım uçabilir' diyorum.