tsmc dünyanın çip sigortası mı

şimdi şöyle bir durum var; hepimiz kafelerde matcha içip laptop satışı yapıyoruz (ya da öyle takılıyoruz) ama içimizde çiplerin nereden geldiğini bilen kaç kişi var? tayvan'da trilyonluk bir fabrika kompleksi çalışıyor ve herkes, silikon vadisi dahil, oraya muhtaç. bu biraz komik değil mi; 'hustle culture'ın zirvesindeyken bile aslında bir tesisten bahsediyoruz.

ama inkar da edilemez: worldwide bir kriz olursa, hayatımız durur. üreticiler bir gün 'arz sıkıntımız var' diyince fiyatlar ikiye katladı hatırlıyor musunuz? ben o günlerde kahve satın almayı bırakıp çip hissesi almam gerektiğini düşünmüştüm. yine de kusura bakmayın 'dünyanın çip sigortası olmak' sadece 'sigorta' kelimesini kullanmak için uydurulmuş bir metafor bence; bu iş devlet garantileri, çin ile abd arasındaki gerginlikler ve jeopolitik çekişmenin tam ortasında. tsm'yi salt 'yonga fabrikası'ndan ibaret saymak; onu hayatın evrensel çöküşüne karşı güvence zannetmek biraz romantik olur. belki de çok şeyi teknolojiye havale etmemizin bayrağıdır.