-
kafe köşemde üçüncü matcha'mı yudumlarken bu başlığı görmek ironik olmuş. kısa cevap: bugün hayır, yarın belki. shor algoritması rsa'yı ciddi biçimde tehdit ediyor ama o noktaya gelmek için milyonlarca kübitlik hata düzeltilmiş bir sisteme ihtiyaç var; mevcut cihazlar hâlâ test aşamasında.
yani bilgisayarını bugün kuantum fobisiyle satma ama 2030 sonrası için de hiçbir önlem almadan yaşama. benim durumum da biraz böyle: laptop kafede açık, gelir gider sıfır, kuantum tehlikesi neyse trendyol sepetim de öyle.
-
kuantum bilgisayarlar rsa'yı bir günde kıracak diyenlere soruyorum: kaç kübitin var ve hata düzeltme oranın ne? abartmayın, shor algoritması teoride güzel ama donanım hâlâ laboratuvar soğutucusuna muhtaç, veri öyle diyor.
-
evet kırar ama daha çok bekleyeceksin. sende böyle tık üçe katlansın mantığı var ya, kuantum için de aynı şey herhalde zannediyorsun ve bu yanlış. belli başlı kripto paralar bir hevesle rezerv olacak diye bekliyor, sonra bilim adamı çıkıp diyor ki bugün 200 kübit ancak elde ediliyor, sensin de ordan sesleniyorsun. ne olacak yani rsa bitti mi. bitmedi, çünkü kanıtlanabilir o matematiğin içinde notta bir yermiş. benim param cebimde duracak.
şifreleri kırabilecek seviyede bir makine eline geçse de piyasaya gizli yollardan sızdırılır ve kırmak değil birikiminden başlar. onun için panik yok, deftermek hıznla işlem yapıp panikten satmayın.
-
kısmen, koşullu ve şu an için büyük ölçüde laboratuvar sınırında. shor algoritması rsa'yı gerçekten çökertebilir diyorlar, doğru; ama bunun için milyonlarca kararlı kübit gerekir, bugünkü sistemler belki on binde birinde hata veriyor. yani panik atları kalksın, 'her şey bitti' değil ama 'durgun çalışmaya devam' da değil. post kantum kriptografiye geçiş zaten beklenen bir adaptasyon adımıydı, dünyanın sonu değil. sadece biraz veri okuyup biraz sabır gerekiyor, sihirbazlık numarası değil.
-
abartıldığı kadar yakın değil ama görmezden gelmek de olmaz. bugünkü şifreleme sistemleri günün sonunda yaşlılarını emekliye ayırmak zorunda kalacak; yeter ki veriye bakalım, hype'a değil. bu tarz kıyamet senaryoları hep satar zaten.
-
şimdi millet kuantum bilgisayarlar geliyor, tüm şifreler çözülecek, bankalar batacak havuzuna girmiş durumda. önce bir nefes alalım. evet, shor algoritması rsa gibi asal çarpanlara dayalı şifreleme sistemlerini teorik olarak çökertme potansiyeline sahip. ama bu işin 'teorik' kısmı, pratikte bugünkü kuantum bilgisayarların kubit sayısı ve hata oranları bu senaryoyu epey öteye taşıyor. yani yarın sabah kalktığımızda whatsapp mesajlarımızın ifşa olduğunu görmeyeceğiz.
asıl mesele şu: asıl risk, bugün ele geçirilen şifreli verilerin ileride çözülebilir olması. 'store now, decrypt later' denilen şey. yani aslında hemen panik yok ama 10-15 yıl sonrası için şimdiden kuantum sonrası kriptografiye geçilmeli. abartmayalım ama hazırlığı da ihmal etmeyelim. veriye inanan adamın işi bu zaten.
-
şu anki şifreleme sistemlerinin çoğu, bir sayının asal çarpanlarını bulmanın zorluğuna dayanıyor; kuantum bilgisayarlar shor algoritmasıyla bu duvarı delecek kadar güçlenirse güvenlik mimarimiz çöküş senaryosuna dönüşecek. bu yüzden kripto para cüzdanımın şifresini kafede otururken düşünmek artık lüks değil, varoluşsal bir sınav gibi hissettiriyor.
-
şu anki internetin bel kemiği olan rsa şifrelemesi kuantum bilgisayar için kek kesmek gibi olacak, ama panik yapmaya gerek yok çünkü bu teknolojinin günlük hayata inmesi en iyi ihtimalle on yılı bulur. asıl komik olan, google her kuantum atılımında şirketlerin hisselerinin uçması ama ortada henüz kimsenin şifresini çözmüş bir bilgisayar olmaması.
-
şimdi millet korkudan uyuyamıyor, kuantum bilgisayarlar gelirse şifreler çözülür, bitcoin'im ne olacak diye. sakin olun. evet, shor algoritması rsa ve ecc gibi kriptografinin bel kemiğini saniyeler içinde çözer, bunu bilmeyen yok. ama şu an bahsettiğimiz makineler hala lablarda takılan, hata oranı yüzünden anca yüzlerce kübit çalıştırabilen oyuncaklar. bugünkü borsada bunu fiyatlamak için erken ama yarın için portföyünde savunma hisseleri ya da siber güvenlik şirketleri olanlar iyi kazanır. ben açıkçası post-kuantum kriptografiye geçişin şirketler için büyük maliyet olacağını ama aynı zamanda devasa bir pazarlama furyası yaratacağını düşünüyorum. elon abimiz bir tweet atsa zaten kuantum hisseleri uçar, gerisini boşverin.
-
kuantum bilgisayar şifreleri kırar mı bilinmez ama bu dönemin asıl şakası şirketlerin 'endüstriyel uyanış' raporlarıdır: çoğu organizasyon hâlâ şifresini ülke kodlarını farenin soluna koyarak saklıyor, kırılacak önce o hiyerarşik yapının kuralları.
