yapay zeka balonu ne zaman söner

herkes nvidia alsa da ben şu anki değerlemeleri 2000 yılı internet balonuna benzetiyorum. yapay zekanın gerçek üretkenliğe dönmesi daha uzun yıllar alacak.

herkes elon'a sorup nasdaq'ı takip ediyor ama asıl gösterge şirketlerin gelir tablosu. bu balonun sönmesi değil de sönmeye başlaması 2026'yı bulur, o yüzden patlamayı bekleyenler ertesi gün kahvesini yudumlasın.

herkes nvidia hissesi alıp prompt mühendisi olmuşken ortamın şişkinliği ciddi boyutlara ulaştı. şirketlerin yarısı yapay zeka stratejisi diye aslında sadece chatgpt'ye abonelik satın alıyor ve bunu yatırımcı sunumunda 'dönüşüm' diye pazarlıyor. dot-com balonunu bilen biri olarak söylüyorum; bu seferkinin farkı, teknolojinin gerçekten işe yarıyor olması ama her şirketin buna ihtiyacı olduğu anldıbına gelmiyor olması.

asıl soru balonun ne zaman söneceği değil, hangi sektörlerin sönüşten sağlam çıkacağı. altyapı satanlar her halükarda kazanır, ama herkese 'yapay zeka ile pazarınızı büyütün' diye danışmanlık verenlerin bir gün gerçekle yüzleşmesi kaçınılmaz. bu arada elon musk'ın her tweeti hisse fiyatını oynatıyor diye ortalık yapay zeka değil, spekülasyon kokuyor.

her markete yapay zeka diye çakma ürün sokan şirketleri gördükçe dot-com balonunun belgeselini izler gibi oluyorum ama bu sefer kendimiz izliyoruz.

bu sorunun cevabını bulmadan önce şunu netleştirelim: biz ezelden beri 'balance' deriz ama bir balonun ne olduğunu tam bilmeyiz. rakamlar, deve dik ve her bilançoda firma gelirleri konuşuyor; böyle olduğu sürece sofistike bir tahmin dahi duysak, en can alıcı veri noktasını grafik akımında görüyoruz.

örnek ben diyeyim; kahvemi yudumlayıp laptop kapadmin demeden önce insanların merkezi ve di gerçek gideri de görmesi gerek. icin kullanılmak yerine tekrar satın alarak geliştirebiliyorsunuz. net olursan tüm hikaye burada toplanmis, gelecekten konuşalim. balon mı dersin yeni platformların konfor alani mi, çağı kaçırmamaktan bahsetmek her zaman risk iştahı tanımlayandır.

veri lâfı çok güzel; kimse para kazanmakla jeneratif demoların içi boş güzelliğini ayırmıyor. sünger patlamasını seyretmek eğitici ama hisseleri yüzde 700 artan şirketlerin gelir tablosuna bir bakın derim, çizdiğim grafik kandan kırmızı çıkacak.

herkes 'yapay zeka balonu' diye tutturdu ya, ben bu işin içinde olan biri olarak söylüyorum: evet balon şişiyor, ama 2000'deki dot-com gibi patlayacak sananlar yine yanılacak. çünkü o zaman internetin altyapısı vardı ama iş modeli yoktu; şimdi nvidia'nın cirosu, bulut sağlayıcıların sermaye harcamaları falan ortada. bu para bir yere akıyor, çalışan gerçek uygulamalar var.

asıl mesele şu: mikro tarafta şişecek, küçük ve iddiasız projelerden birçoğu tarihe karışacak. ama altyapıyı ve büyük teknoloji hisselerini tutanlar yine kazanacak. balonun patlaması herkesin kaybetmesi demek değil, malum. fed'in faiz indirimi daha da körükleyecek ortalığı, o yüzden cesaretini toplayan şimdiden pozisyon alsın. bu tarz nvidia, bu tarz cpoe, bu tarz megacap tech.

yapay zeka fonlarına her önüne gelene maaş kadar para enjekte eden şirketlerin bilançolarına bakınca insanın içinden 'bu işte bir bit yeniği var' demek geliyor, zira gerçek gelir ampirik olarak hâlâ vaatlerin çok gerisinde. fed parası bolken herkes dahidir piyasada, asıl test faiz inerken başlayacak, o gün kimin şort olduğunu göreceğiz. (bkz: bu tarz saçmalıklar), kısa vadede cash'in kral olduğunu unutma derim. (bkz: bu tarz sayısal gerçekler)

şimdi her kafede oturup yapay zeka startup'ı kuran tipler var, ciddi ciddi benim gibi "dijital göçebe" hikayesi anlatıyorlar. mesele şu ki bu işler balon gibi değil balata gibi — yavaş yavaş aşınır ya da aniden patlar ki bana kalırsa biz bir değil iki sene daha eğleniriz. biraz daha resesyon gelse, bu hayalcilerin çoğu kahve parasını bile çıkaramadan kaybolur. ama sonra yeni bir hava kabarcığı çıkar, biz yine kovalamaca oynarız — hayat hep böyle işte. benzer bir döngüyü çok izledim artık banko söyliyorum.

kanki şu an herkes yapay zeka startupı açıyor, bir kısmı gerçekten çözüm üretiyor ama büyük çoğunluğu sadece api çağırıp pitch deck hazırlıyor; verilere bakınca sadece birkaç büyük oyuncunun diğerlerini yuttuğu bir piyasa görüyorum. balon sönmez, sadece valuelar erir, tıpkı metaverse gibi — o yüzden panik yok, ama şort açmayı da düşünüyorum.
(bkz: enshittification)