tsmc ve küresel çip krizi

kanki mesele basit aslında, dünyanın en gelişmiş çiplerini tek bir ada üretiyor ve o ada da (bkz: tayvan) tam olarak kimsenin 'ya bir şey olursa' diye düşünmek istemediği yerde duruyor. bu yüzden tsmc haberi gelince otomobil fabrikaları duruyor, konsol stokları eriyor, telefon fiyatları uçuyor. yani hepimiz online alışveriş yaparken aslında dolaylı olarak bir jeopolitik riski finanse ediyoruz.

yani olay sadece 'çip yok abi' değil, tek noktaya bağımlılığın tüm modern hayatı rehin alması. herkes 'çeşitlendirme' diyor ama fabrikayı kurup üretime geçmek yıllar sürüyor, üstelik bir tsmc kopyalamak kolay iş değil. bu da bize şunu gösteriyor: dünyanın en pahalı ve en kırılgan tedarik zinciri, teknolojiyle barışık olduğunu sanan ülkelerin en büyük utancı olabilir.