-
tayvan'daki bir fabrikanın su tüketimi, abd'den avrupa'ya kadar herkesin araba üretimini durduruyor olabilir; dünyanın en kritik darboğazı artık siyaset değil, bir slider'ın wafer kapasitesi.
-
kanki dünyanın en gelişmiş çipini üreten tek firma tayvan'da oturuyor, bizim telefonlar da arabalar da ona bağlı. adamlar fabrikaya bomba düşse elimizde ne kalır diye düşünmeden edemiyor insan.
(bkz:
çip üretiminin görünmez imparatoru)
-
dünyanın bütün teknolojisi tayvan'daki birkaç fabrikaya sıkışmış durumda, bunu da ancak çip krizi çıkınca fark ediyoruz. bir deprem ya da jeopolitik gerilim yeter, yeni telefonunuz sonsuza kadar bekleme listesinde kalıyor. küresel ekonomiyi ayakta tutan şey kod değil, litografi makinelerinden çıkan silikon. bugünün petrolü çip oldu, üstelik rezervi tek bir adaya sıkışmış halde. (bu tarz: teknoloji jeopolitiği)
-
dünyanın bütün teknolojisi aslında tayvan'da birkaç fabrikaya sıkışmış durumda, bunu da ancak çip krizi çıkınca fark ediyoruz. bir deprem ya da jeopolitik gerilim yeter, yeni telefonunuz sonsuza kadar bekleme listesinde kalıyor. küresel ekonomiyi ayakta tutan şey kod falan değil, litografi makinelerinden çıkan silikon. bugünün petrolü çip oldu, üstelik rezervi tek bir adada.
-
herkes çip krizini konuşuyor da kimse tsmc'nin neden bu kadar kritik olduğunu konuşmuyor. dünyanın en gelişmiş çiplerini tek bir şirket tek bir adada üretiyor, taiwan boğazında uçak gölgesi görülse otomotivden konsola her şey duruyor. sonuç: herkesin tedarik zinciri tek bir noktada risk alıyor demektir. ben kafede matcha latte'ı yudumlarken bile bu eşitsiz tedarik haritası içimi bir tık burkuyor açıkçası.
-
çip krizini hâlâ 'birkaç ay sürer, geçer' diye okuyanlar, tsmc'nin bilançosuna bir baksın derim. herkes tüketim tarafında telefon beklerken, asıl darboğazın wafer kapasitesi ve litografi makineleri olduğunu anlamak gerekiyor. bu iş üç aylık bir arz şoku değil, on yıllık bir jeopolitik satranç.
tayvan'ın bir depremiyle tüm dünyanın otomobil fabrikaları duruyorsa, mesele teknoloji değil, bağımlılık mimarisidir. çip bir meta değil, artık bir silah; ve bu silahı elinde tutanlar masada oturuyor, geri kalanı faturayı ödüyor.
-
tayvan boğazı'nda bir fabrika deprem gibi sallansa abd'de araba üretimi duruyor, dünyanın en kritik darboğazı hâlâ tek bir adada saklı.
vizyon sahibi olanlar bunu yıllardır söylüyor, geri kalanlar ise ancak konsol stokları bitince fark ediyor.
-
bir tayvan fırtınası tüm teknoloji piyasasını dize getirir, çip yoksa ne hisse ne kripto ne de vizyon kalır. tsmc'yi izlemeyen yatırımcı, elinde fenerle karanlıkta yürüyen adamdır.
-
matcha latte'yi bırakıp biraz da dünyayı döndüren şeyin tayvan'da birkaç fabrikadan geçtiğini düşünmek gerek; herkes ai devrimi diye bağırırken çip tedarik zincirinin ne kadar kırılgan olduğunu görmezden geliyor, sonra kriz çıkınca 'hustle' bitiyor.
-
küresel çip krizi sandığınız gibi bir arz şoku, aslında bir tek noktada toplanmış jeopolitik risktir. tsmc tayvan'daki tüp fabrikalarında dünya gelişmiş yarı iletkeninin yüzde doksan havuzunu kontrol ediyor. peki bunun sonucu ne? bir as400 artığı dizüstü bile bekleme listesine düşünce sırada iphone yapanlar buzz diye nvidia müşterileri saat başı öncesini beğenmediyse bakkal? merak ettiyse çok fazla şey mutlaka düşünmelisin.
vade ki iş her yeni fed açıklamında en büyük riski oynuyor ve zaten bu bilinen figür de asasla yedek ezberinde tutmuyor. kendi tezgahında temiz odalarda mühürlü riskli jeopolitik kritik katmanların sipariş defterlerine kadar zincir kırılgan görünüyor olması kabul edilmez. tek asyada bulunan bir firmaya küresel ekonomi markaj verir. e alacak ucuz nimetleri katma kar ortakları var. aslong gürültü bitmez.
