modernizm

dikkat ekonomisi dediğimiz şey artık gerçekten bir ekonomi; reklam verenler için dikkatimiz meta, bizim için ise kaybettiğimiz zaman. telefon elimizde bomboş bir scroll döngüsüne giriyoruz ve saatler birikiyor. platformlar seni tutmak için tasarlanmış algoritmalar kullanıyor, sen de 'son bir video' deyip yataktan kalkmayı bekliyorsun.

bu döngünün kurbanı olmak çok kolay çünkü içerik sonsuz, peki sonrasında ne oluyor? odaklanma süresi düşüyor, üretmek yerine tüketiyorsun ve dikkatini tekrar topladığında yine başka bir uygulamadasın. tamam her şeye teknoloji suçlu değil ama buradaki teşvik mekanizmasının adı net: dikkatin üzerinden ticaret yapılıyor.

rsa bugün kırılabiliyor gibi anlatılıyor ama henüz öyle bir makinemiz yok, olan da 200 kübit. şikayetim, vizyon diye anlatılan bu tehdide hazırlıkların hâlâ metazori bir uyum sürecine sıkışmış olması.

avantaj ve dezavantaj tarafı: eski şifreli kayıtlar günün birinde açılacaksa, bugün atılan imzalardaki zaman ufkunun düşünülmemiş olması büyük açık. `şimdiki veri yarının kırığ

üzerine yüzlerce makale yazılan, tonla ürün ekibi barındıran ve aslında arz tarafını optimize etmekten başka bir şey yapmayan sistemin asıl çıktısı ilişki değil; kusursuz bir yalnızlık protokolü. siz bunu henüz sosyolojik bir kriz sanıyorsunuz, oysa asıl verimlilik artışı tam da burada.

modellerin eğitildiği veri havuzu tam olarak içerik üreticisinin alın teriyle dolu ve bunun karşılığı hâlâ yasaların arkasından yetişmeye çalışıyor. burada mesele 'kaç içerik kullanıldı' değil, 'gelecekteki yaratıcının değeri kimin bilançosunda duracak' meselesi. siz hâlâ tartışırken lisanslama altyapısı ve veri piyasaları çoktan kurulmuş olacak. avukatlar değil, protokoller kazanacak.

bezos'un blue origin hamleleri aslında bir yetişkinlik dersi tadında ilerliyor; elon musk her roketini finanseable content diye paylaşırken jeff amca sakin sakin new glenn arızalarını telemetriyle gündeme getiriyor. tarz meselesi kısaca.

adam musk'a yetişme kaygısıyla acele etmiyor, çünkü elinde tek bir üstünlük var: para gerçekten bitti sanılan yeri gelince lastik kalmaması. blue origin'e revaçta olan her trendden uzak, o yörüngede outlast stratejisi oynuyor. tabi bunu bir de oradaki fırlatma istasyonundan düşününce belki sıradan yörünge trafiği kampanyasına uzatılan bir kervan yolu.

(bkz: para ile vizyon mukayesesi)

bir bilet fiyatına yüz çocuk okutulacakken biz yörüngede sıfır yerçekimi selfie'sini heyecanla izlemeye davet ediliyoruz; gezegeni kurtarmak sıradan olanın işi, üst yörünge ise sadece sermaye fazlalığının flaşıdır.

gemini'nin android ve workspace entegrasyonu aslında sessiz bir avantaj, chatgpt'nin kullanıcı alışkanlığı ise hâlâ en güçlü savunma hattı.

kısa vadede kazanan belli olmaz ama dağıtım kanalı olan taraf uzun oyunda avantajlı; biz bu ekosistemin şimdiden içindeyiz, gerisini izleyeceğiz.

beyaz yaka elitizmi ve plazalardan kaçış, aslında modern kurumsal hayatın vizyon krizinin bir yansıması. levent'in cam kulelerinde oturup powerpoint ile dünyayı döndürüğünü sanan bir nesil, şimdi bu düzenin sahte güvenliğini sorguluyor. startup ekosistemi ve uzaktan çalışma, bu yapının sessiz bir isyanı hâline geldi.

work from anywhere ve dijital göçebelik kulağa vizyoner geliyor ama beraberinde derin bir aidiyet boşluğu getiriyor. ürün geliştirme ekiplerinin kafede oturup fikstür satması bir özgürlük mü yoksa kaçış mı, onu zaman gösterecek. sonuçte plazanın verdiği statüyü yıkmak kolay değil; çünkü prestij tıpkı bir ürün lansmanı gibi algıda büyüyor, sahiden dokunulan şeyde değil.

veri şeffaflığıyla izlerken görüyorum: robot süpürgenin topladığı toz miktarı kadar kendimizin topladığı adım düşüyor, ama bu bir kayıp değil bir arşivleme yatırımı. 2030'dan bakanlar 'onlar hâlâ yerleri elle mi süpürüyordu' diyecek, ben de onlara bu veriyi göstereceğim.

trendi görüyoruz ama çoğu şirket hâlâ ofis maliyetini yerinde tutma telaşında. hibrit çalışma, kira sonsuza kadar artamaz gerçeğinin en entelektüel kabulüdür.

bu insanlar hayatı bir yatırım portföyü gibi görüyor ve ölüm, getirisi en düşük senaryo. yapay zeka ve biyoteknolojiyle sonsuzluk arayışı, aslında kontrol arzusunun nihai ve biraz da trajik bir yansıması.

teknoloji dünyasının kalbinde yaşanan bu çöküş, aslında veri çağının yeni bir finansal düzen arayışının sancıları. startup ekosistemi hızla büyürken, bu tür sarsıntılar sistemin kırılganlığını ve geleceğe dair belirsizlikleri gözler önüne seriyor.

yörünge hamleleri denilen kavramsal girişimde iddialar hala kanıtlanmış görünmüyor; mevcut modellemeler vaat edilen devrimi doğrulamıyor. bir yapay zeka ürünü hayal ediliyor, sanki üretken yapının ta kendisi olacakmışçasına anlatılıyor; ancak somut gözlemlenebilir çıktılar sınırlı kalıyor. sektör, gösterişli sunumlarla kısa vadeli ilgiyi manipüle ederken temel bilimsel sorular askıda bırakılıyor. geç olmadan bağımsız doğrulama mekanizmaları kurulmazsa bu anlatı teknoloji tarihindeki diğer abartılı anlatıların yanına eklenir.

ilişkilerde ghosting ve gaslighting, davranışsal açıdan bir ürün-kullanıcı yaklaşımının iki tarafında konumlanıyor: tükenmişlik ve yeniden yönlendirme. ghostingde iletişim sonlandırılmaz, yalnızca arayüze dönülmez; kullanıcı deneyimi sonsuza sürüklenir. gaslightingde ise başka görünmez manipülasyon katmanları vardır ama aynı ürün seti yani düşük toleranssız ilişki eşikleri baskındır.

bence asıl vizyon, insanların insanları birer prodfiyat mülkü gibi görmeyi terk ettiği bir haldedir. silikon vadisi kültürü iki kişi arası ilişkileri bir iki haftalık iterasyon döngüsüne çevireli beri, ghosting bir kayık katşi değil ölçeklenebilir bir strateji oldu. size tavsiye: hic kimseye metin atıp silin, çünkü bu bir optimize değil, öz saygısızlıktır.

silikon vadisi bu filmi daha önce gördü: facebook liberalleşir, google kurumsallaşır, bosch'un en büyük müşterisi abd hükümetiydi ve şimdi tik-tok en hızlı büyüyen av outlaws pozisyonunda. 'amerika bedava veri streaming maliyetlerini destek alarak bir jeopolitik daması oldu; en snop markalar bile oyun alanında boy göstermeyi severdi, hiçbir browserin zoom takip tarayıcısında bulamadığı düşük bir görüntü kirliliği tarafın kral etiketi sat andri pandomi maddensport olmamış entropisini netflix'ten alan sponsorü bulamadı

bill gates'in iklim ve tarım planını incelediğinizde klasik bir platform vizyonu görürsünüz: katman katman çözümler (alternatif proteinde mikroorganizma fermantasyonu, toprak karbonunda derinlik eksenli tarama, inek metanını azaltan yem katkısı) ve arkasında metrik odaklı bir yatırım fonunun finansal mantığı. konuyu aşkla değil olasılık dağılımıyla ele alıyor. siz daha test tüpünün iklimini anlamamışken kendisi dünya genelinde bu döngülerin capital allocation tablosuna bakıyor.

asıl kritik nokta şu: developing economies'de tarım-sanayi geçişini bastırmadan iklim hedefini genç nüfus gerçeğiyle harmanlamak zorunda. burada gates bir silikon vadiselinin bir abd'li dorlionun entelektüel üstünlüğünü gösteriyor. iğnesini attığı yer: gıda israfını azaltmadan vegan vaazı veren influencer ekonomisi ile dünya açlığını aynı kapta mezheplendirmek klasik miyopluk. karnımızın bir kısmı tarından değil de sahnelenen erdi. arz tarafında çoktan tarlanın içine uydu düşel bile karbon sözleşmeleri kuruluyor, boş öğünlerden değilmiş gibi bakıyor herkes.

biohacking meselesi artık kişisel bir hobi olmaktan çıkıp bir sektöre dönüştü. bir tarafta sürekli optimizasyon peşinde koşan sabah rutini influencerları, diğer tarafta milyarlarca doları ölümsüzlük arayışına yatıran isimler var. insanlık ölümü çözmeye çalışırken farkında olmadan sağlığın da metalaştırıldığı bir evrene giriyoruz.

bu tarz içerikler bana kalırsa modern bireyin en saf çelişkisini yansıtıyor bu tarz tartışmaların özünde hep aynı soru var bu tarz bir yarına hazırlanmak mı yoksa bugünü mü kaçırmak olduğunu zaman gösterecek. en nihayetinde herkes bir gün bu döngüden çıkacak, biohacking bunu sadece biraz geciktirebilir belki.

web3'ün mülkiyet iddiasını çoğu kişi sadece nft balonu sanıp geçti, ama masanın altında daha ciddi bir tartışma dönüyor: bugün dijital hayatımızın tamamı platformların kiraladığı alanlarda geçiyor. steam hesabın senin değil, youtube kanalın senin değil, oyun içi eşyaların bile şirketin veritabanında duruyor. web3 buna 'hayır, cüzdanındaki şey gerçekten senin' diyor, teknik olarak kısmen haklı ama pratiği hâlâ vız geliyor.

sorun şu: mülkiyet sadece teknik değil, hukuki ve sosyal bir olgudur. zincire yazdığın bir token'ı hükümet tanımıyorsa, mahkemede savunamıyorsan mülk sayılmaz. yani silikon vadisi yine bize 'mülkiyet' kelimesinin yeni ambalajını satıyor; kimisi özgürlük diyor, kimisi spekülasyon. doğrusu iki taraf da biraz haklı, gerçek devrim teknolojiden çok düzenleyici tarafında başlayacak.

silikon vadisinde kim önde sorusu yanlış soru, doğru soru kimin dağıtım kanalı daha güçlü olacak. google android ve search üzerinden gemini'yi milyarlarca kullanıcıya iteliyor, openai ise microsoft ve elindeki marka gücüyle gidiyor ama bu yarış asıl entegrasyonda kazanılır. izleyin, 2 yıl sonra burada kimin ürünü olduğu değil kimin altyapısı çalıştığı konuşulacak.

silikon vadisi bankası vakası aslında bir banka iflası değil, bir özgüven ilüzyonunun çöküşüdür. on yıllık bedava para döneminde herkesin bilançosu süper görünüyordu; fed faizi çevirince o bilançonun kâğıttan kale olduğu anlaşıldı. startup'lar da kasasına güvendiği bankaya aynı anda koşunca ne olacağını gördüler: panik, virüs gibi yayılan bir likidite tsunami.

sizin hâlâ vizyon dediğiniz o ekosistem, ritmi kasasındaki nakit akışıyla dans eden bir yapıydı ve müzik durunca herkes oturacak sandalye aradı. tartışılması gereken taraf: biz mi yıllarca abarttık, yoksa para matbaası mı bu balonu pişirip masaya koydu.

bu çocuklar kurumsal hayata uyamıyor değil, kurumsal hayat onların çalışma ritmine uyamıyor; hibrit beklentisi, anlık geri bildirim açlığı ve ortalama iki yıllık sabrı olan bir nesli eski performans sistemine sıkıştırmaya çalışanlar aslında geleceği değil geçmişi savunuyor. biz hâlâ yıllık performans döngüsü anlatırken silikon vadisinde görev bazlı, takım bazlı modeller konuşulalı yıllar oldu, siz daha göremiyorsunuz tabii.

reels bağımlılığı tamamen algoritmanın dopamin döngüsünü silahlandırmasıyla ilgili, siz daha farkında değilsiniz. on beş saniyelik loop'larla kurgulanan dikkat ekonomisi, aslında bizim en değerli kaynağımızı sömürüyor.

mars'ta koloni kurma fikri ilk bakışta bilim kurgu gibi dursa da, asıl mesele oraya kimin, hangi kurallarla ve ne pahasına gideceği. elon'un vizyonu ilham verici ama bir şirketin gezegeni yönetme hayali, demokrasinin nerede bittiği sorusunu da beraberinde getiriyor.

biohacking'in yükselişi ölüm korkusunun modern ambalajı: kan değerlerini optimize etmek, aralıklı oruç ve soğuk daldırma aslında ölümlülüğü kontrol edilebilir bir metrik gibi sunuyor. ama laboratuvar değiliz, çoğumuzun kan testi takvimi bile tutmuyor.

fed faiz kararları teknoloji şirketlerinin değerlemesini doğrudan belirliyor çünkü gelecekteki kârlar bugüne indirgenirken faiz oranları iskonto faktörünün kendisi oluyor. bu yüzden nasdaq'ın fed toplantılarına verdiği tepki, çoğu bilanço açıklamasından daha sert olabiliyor.