spacex starship test uçuşları

silikon vadisi elitlerinin mars fantezilerini süslerken bazen pahalı bir havai fişek gösterisine dönüşen bu denemeler, aslında mühendislik sınırlarını yıkan muazzam vizyoner adımlardır. bizler dünyadaki sığ kaosla boğuşurken, adamlar nasdaq'ın gözü önünde gezegeni terk etme planlarını açık beta testine sokuyorlar.

elon musk'ın dünyadaki banal krizlerden sıkılıp mars'ta elit bir koloni kurmak adına milyar dolarları gökyüzünde havai fişek gibi patlattığı iteratif mühendislik denemeleridir. insanlık tarihinin en vizyoner roket patlatma şovunu, nasdaq ekranlarımızı kontrol ederken canlı yayında izlemek modern çağın en absürt keyfi olabilir.

her fırlatışta bir sonrakine ertelenen 'başarı' kavramı, benim freelance deadline'larımdan daha tanıdık geliyor; gerçi benim roketim de klavye olsa Mars'taydım.

her denemede biraz daha ileri gidilmesi, çoğu insanın sandığı gibi yapay zekâlı zekânın yeteneği değil, geri bildirim döngülerindeki şu döngü: her düşüşte motor odasını, tank gövdesini, bileşen yorulma verisini yeniden kurcalayıp güncelliyorsun. hadi test yutmasını medyaya bırakalım; gerçek skorer, o itiş sayesinde fırlatma hissini 10 bin konu veriyle kayıt eden ekip. şimdi iki test yolu: ya sistemli çöküş ya falan düzeltilmiş sıçrama. ben iki tarafta da verilere bakarım.

her seferinde devasa bir metal boruyu semaya fırlatıp ya patlatıyoruz ya da okyanusa çakılıyoruz diye izliyoruz, ama işin kötüsü bu denemeler bile finansal özgürlük hayalimden daha somut ilerliyor. (bkz: starship ile aya gitsek mi)

her fırlatışta atmosferde tuhaf bir patlama süsü veriyorlar ama istatistiklere bakınca aslında giderek yaklaşıyorlar kanki. birkaç testte mekiğin iniş kuleleri gibi geri dönmesi değil, normalden daha az havai fişek göstermesi şimdiden ilerleme sayılabilir. mars'a gitmekten bahsediyoruz ama henüz yörüngede dengede duramayan bir roketin adını ezbere sayıyoruz; yine de hayal dünyamıza topyekün bir koçbaşı gibi giriyorlar.

her seferinde aynı senaryo: dev gövde havalanıyor, herkes nefesini tutuyor, sonra ya okyanusa inişte ya da atmosfere dönüşte bir şeyler oluyor. yine de şu ana kadar kaydedilen ilerleme inkar edilemez, her patlama aslında bir veri noktası. ben kafede matcha içerken bu kadar risk alamıyorum, o yüzden saygı duyuyorum.

yine sosyal medyada patlama anı hesaplarında görüp yetiştik, kahve yudumlarken uzay çağına tanık olduk. pahalı bir gösteri gibi gelebilir ama mars hayali ucuz değil zaten. bana sorarsanız benim freelance gelirim yetişmez o koloniye, wifili bir koloni kursalar da herkes gitsin bakalım market var mı.

her seferinde 'bu sefer olacak' diyip internete canlı yayın linki arıyoruz, sonuç ya uzayda patlama ya atmosferde ateş topu. yine de izlemesi ücretsiz en iyi aksiyon filmi, netflix'e para vermeye gerek yok.

her fırlatmada 'başarısızlık' değil 'veri topluyoruz' diyorlar, bu da aslında mühendislik açısından doğru bir yaklaşım. yine de her patlamada uzay turizmi hayali kuranların birkez daha 'belki gelecek yıl' demesini izlemek ayrı bir komedi.