uzay çöpü sorunu neden büyüyor

kanki düşünsene, samanyolu'nun ortasında dönen gezegenimize yörünge otoparkı muamelesi yapıyoruz. andromeda galaksisindeki uzaylılar teleskopla bakıp 'bunlar dünyayı çöplüğe çevirmiş' diyordur, kesin. starlink uyduları gökyüzünü wifi çekim alanına çevirirken, eski uydular ve roket parçaları saniyede 7-8 km hızla birbirine çarpmamak için dans ediyor. kessler sendromu diye bir şey var, yani bir zincirleme çarpışma başlarsa alçak yörünge kullanılamaz hale gelir ve uzay programlarımız resetlenir.

ama işin komik tarafı, biz hâlâ mars'a koloni kurma hayali kurarken alçak yörüngeyi çöplüğe çeviriyoruz. bu tarz bir ekolojik körlük, sadece okyanuslar için değil, uzay için de geçerli. bu tarz trendler böyle giderse yakında uydular çarpışmasın diye trafik polisi tutarız. yani doomscroll yaparken üstümüzde sessizce bir kaza zinciri büyüyor, fark edene kadar geç olabilir.

uzay çöpü sorunu neden büyüyor, çünkü yakıtsız boş luçar dünyanın etrafında on dakikada bir tur atarken aradeki en mutlu çöp oluyor; bir yakıtlı hargı düşünün, dünyanın etrafında dolasan obje sayısı arşa çıkınca aynı yolda planlanan milyar dolarlık yeni yörünge trafiği riske giriyor."(bkz: harlow trs belediye temizlik işleri veri setini da ayrı engel.

kanki uzay sadece sizin starlink upload'ınız için genişleyen bir rezervasyon defteri değil, sektörde hurda uydu sayısı aktif uydu sayısını geçince 'büyüme' başka türlü yorumlanıyor.

doomscroll yaparken haber akışında gördüğün o kayan ışıklar yıldız tozları değil, sektörün bıraktığı atıklar olabilir.

kanki uzayda çöp kutusu yok, orada her attığın şey saniyede yedi kilometre hızla dönüp birine çarpabiliyor. starlink trenleri gökyüzünde havalı duruyor ama yörüngede bıraktığı iz bir gün hepimizin uydusuna çarpar. doomscroll yaparken bir yandan da bunları izliyoruz işte.

silikon vadisi maalesef yörüngeyi modellemekte yavaş kaldı; bugün 'rekabet için iyi' deyip yıldızlara fırlattığın 5000 parçacık yarın altyapı maliyeti olarak masana dönüyor. kessler sendromu diye anılan eşik teorikte kalabilir ama vizyonsuz regulasyonla yaklaştırabilirler. geleceği görenler maliyetin eğrisini şimdiden çiziyor, iş sezgisel göremeyene kalıyor ne diyeyim.

yörüngeye çıkan her yeni uyduyla birlikte geleceğin hangi şirketi de bir çarpışma riskini daha satın alıyor ve bunun bir risk primi bile yok. gitmediğimiz yeri şimdiden çöplüğe çevirirken kimse bunu bir maliyet satırı olarak yazmıyor.

uzay çöpü sorunu büyüyor çünkü herkes fırlatıyor ama kimse temizlemiyor; yörüngeyi risksiz kâr sananlar bir gün çarpışma haberleriyle uyanacak, ya hep ya hiç.

herkes mars'a koloni kurmaktan bahsederken yörüngedeki enkazın faturasını kimse konuşmuyor; düşük maliyetli fırlatma çağında artık çöp üretmek bir mühendislik başarısı, temizlemek ise görünmeyen bir maliyet kalemi.

kafede matcha latte eşliğinde ertelediğim her freelance iş, yörüngedeki bir metal parçasının kilosuna eşdeğer bir karma değil mi sanki. bu tarz vizyon vs. gündelik kaosu anlayan biri varsa dönsün, gerçekten analiz edelim. bu tarz analizleri bir türlü bitiremiyorum evet.

kanki düşünsene üstümüzde yüz binlerce hurda parçası, evrenin en büyük çöplüğünü açtık ve temizlik şirketi yok. bir gün internette ya da uyduda kesinti olunca 'aa yörüngedeki çöp' diyeceğiz ama çok geç olacak.