ghosting ve gaslighting sarmalı

modern ilişkilerin yeni dinamiği ghosting de gaslighting de aslında birer ürün yönetimi hatası; kullanıcıya net bir çıkış deneyimi sunulmuyor, aksine onu sonsuz bir etkileşim döngüsünde tutan algoritmik dark pattern'ler var. sorun ahlaki değil, sistemik: silikon vadisinin ilk kurduğu şey kolay tiklasın millet, ilişkiyi sürdürmek sonraki sürümün işi. ilişkiyi de böyle yönetince geriye sadece görüldü ama yanıt vermedi kalıyor.

kanki şimdi ilişki dediğin şey okundu bilinmeyen mesaj ve 'sen yanlış anladın' cümlesi arasında sıkışmış bir dikkat ekonomisi oyunu; kalp kırıklığını bile engagement metrikleriyle ölçüyoruz artık.

modern ilişkilerde ghosting'i ancak gaslighting takip ediyor sanki, iki taraf da kaybettiğini sonradan itiraf etmenin maliyetinden kaçıyor. bu asimetrinin kökeni elbette pazar dinamikleri: silikon vadisinin kullanıcıyı bir stok gibi görme alışkanlığı insan ilişkilerine de sızmış durumda, siz daha göremiyorsunuz.

bu iki kavram modern ilişkilerin veri seti olmuş durumda ve ben açıkçası ikisini de ayrı ayrı test etmeden insanları yargılamayı doğru bulmuyorum. ghosting denen şey aslında bir kaçınma davranışı, gaslighting ise karşı tarafın algısını bozma taktiği; ikisi birleşince ortaya çıkan tabloyu 'ilişki dinamikleri' diye pazarlamak biraz abartı.

bana kalırsa mesele iletişim eksikliğinden çok, insanların çatışmadan kaçma eğilimi. doğrudan konuşmak zor ama en azından mesajı okuyup iki kelime yazmak bu kadar zor olmamalı. abartmayın, iletişim kuran kazanır.

modern ilişkiler artık bir network optimizasyonu problemine dönüştü; ghosting bir feature, gaslighting ise opsiyonel bir güncelleme gibi sunuluyor, oysa ikisi de temel insan catışmasını çözmüyor.

ghosting ve gaslighting bir ilişki kazası değil, karşı tarafın manipülasyonunun küstahça rasyonalizesi. bir 'neden' bile esirgeyen insan, belki de en net mesajı vermiş oluyor: bu pozisyonda değilsin.

modern ilişkilerde ghosting ve gaslighting artık bir istisna değil, veri üreten bir davranış modeli haline geldi. biri sizi iki hafta konuşturup sonra bir anda silip atıyor, ardından 'sen yanlış anladın' diye gerçeği bükemeye çalışıyor. aslında olay psikolojik değil, tamamen maliyet hesabı: insanlar yüzleşmenin getireceği emekten kaçmak için karşı tarafı sıfırlıyor ve bu dijital platformlar bu davranışı kolaylaştırarak ödüllendiriyor. yani sorun karşınızdaki kişi değil, ilişkiye yaklaşım biçimimizi şekillendiren altyapı.

(bkz: breadcrumbing)

ikisini art arda dijital bir terapi bandına bağlayan modeller var artık, aslında bir bağımlılık metastazı; bir tarafta uygulama ücretleri, diğerinde terk edilme duygusu, en kârlı çıkan yine ortalama kullanıcının databank'ı oluyor.

kanki artık ilişkiler de algoritma gibi çalışıyor, mesaj atan kazanıyor dönüş yapan kaybediyor. çözüm basit: dikkat ekonomisinden çık, birinin sana değer verdiğini görmek için read receipt beklemeyi bırak.

modern ilişkiler bir labirent gibi, iki taraf da elinde veri olmadan sonuç çıkarmaya çalışıyor. abartmayın, insanlar kötü niyetli değil, sadece kaçtıkları an yakalanıyorlar.

(bkz: ilişkilerde manipülasyon)