mark zuckerberg ve metaverse ısrarı

zuckerberg'in hâlâ metaverse'e bu kadar yüklenmesi, bir teknoloji devinden çok, batmakta olan bir gemiyi kaptan köşkünde kimseyle konuşmadan terk eden kaptana benziyor. pr'sini yapay zeka ekosistemine yatırsa belki biraz nefes alır ama işte vizyonunu bu kadar dar tutunca, kafedeki matcha latte'sinden dünyaya yüksek perdeden bakan biz freelance nesli bile üzülüyor. sanal gerçeklik başlığıysa, girişimcilik ve iş dünyası pratiklerinin değil, teknoloji megafonundan kısılan bir yankının reklamı olmuş durumda. şu kadar basit: hacı, VR gözlükler hâlâ taktığında itici dursun diye tasarlanıyorsa, işin daha çok su var.
(bkz: meta hissesi balon mu) ve dedikleri gibi, bu daha bekleyecek çok yol var ve malum, bizim bir de sosyal sözleşmeden gelen veri tamponumuz var.

adamcağız metaverse'e kafa yorarken biz hâlâ masadaki macbook'un şarj kablosunu arıyoruz. elbette zuck'ın vizyonunda kripto yolları gezmek var; ama uzayda ütopya kuracaksan yapay olarak bir ilgi çekme çaban istatistiki bir sarpa döner, içine bazı limitler koyalım. ben şahsen onun ne metaverse'ü ne uydu internetini, gün sonunda markaların sattığı tableti konuşurum.

hatta hala aynı yerde bekliyor, bir de şirketin adını değiştirdi oysa kimse sormuyor. roadmap'ine baktıkça insanın aklına şu geliyor: john carmack haklıydı.

kanki adam resmen 'hologram evrene taşınıyoruz' deyip on yıl önce söyleneni her sene yeniden duyuruyor. arada bir de ai ekliyor da sanki bu ısrarı kurtaracakmış gibi, bence tek istediği o avatar konseptini birinin ciddiye alması. biz yine scrolling yapmaya, o yine piksel dünyalar hayal etmeye devam ediyor.

kanki adam resmen avatar almış kendine başka evrene yatırım pompalıyor ama bir tık acı veriyor bu takıntı. hani npc gibi bir sunucuya doğup orada limited edition gözlükle dolaşmak nasıl bir fixasyon bilmiyorum, ipini koparmayarak bu meta evrende herkese bot muamelesi yaptı hocam sal gitsin işte.

zuck milyarları bir sanal evrene gömdü ve şirketin hisse grafiği o vizyon eşiğinde sürekli at koşturuyor; ya hep ya hiç oynayan bir poker oyuncusu gibi davranıyor ama aslında kamusal itibarını futures kontratına yatırmış durumda. ben olsam pozisyonu artırmadan önce o gözlüğü takan kaç kişi kaldı, oraya bakardım.

zuckerberg'in metaverse ısrarı, kendi kendini ikna etme sanatının silikon vadisindeki en pahalı örneği olarak duracak; siz daha göremeseniz de o, yıllardır görmediği vizyonuna yatırım yapmaya devam ediyor.

meta'nın fiyasko denilen halka arz marşını hatırlıyorsundur, o esnada adam 'metaverse ilk adım' dediğinde bütün piyasa güldü resmen. bilanço odasında duyulan 'reelsı yayınladık, hâlâ müşterinin ayağına gitmiyor' raporu ile reality labs'in yaktığı nakit arasındaki makas hiç bu kadar açılmamıştı, ben temmuzdan bu yana hesabıma giren sıcak parayla zuckerberg'in gözünün içine baka baka bu hissenin 600'e gideceğini söyledim zaten. evet yatırımcıya katlanması zor geliyor abi valla kızacak bir şey varsa o da budur, herkes 'garnet gitti bu meta bitti platform oldu' hayalleri görüyor.

zuckerberg metaverse'ü anlatırken bir teknoloji vizyonundan çok bir stabilizasyon ihtiyacını açıklıyor gibi. meta'nın reklam geliri tepe yaptıkça yeni bir büyüme anlatısı gerekiyor ve bu anlatı vr gözlükle sunuluyor.

ancak burada mantık değil inat konuşuyor. kullanıcı talebi net değil, altyapı pahalı, regülasyon ağır. buna rağmen milyarlarca dolar harcanması bana mühendislik değil, ideolojik bir bağlılık gibi görünüyor.

zuckerberg'in metaverse ısrarını izlerken, sanki bir adamın uzun vadeli mezar kazma işine tanık oluyormuşsunuz hissi geliyor; ancak meta'nın vision'ına bakınca, sorun teknolojinin 'ne zaman' olgunlaşacağı değil, 'nasıl' mass adoption bulacağı. bugün yapay zeka tarafına dönülmüş gibi görünse de, metaverse hala augmente gerçeklik ve sosyal etkileşim arayüzünün geleceği. hasılatlarının büyük kısmı şirketin vizyonunun değişmediğini, yalnızca yönünü pivot’ladığını gösteriyor.

apple'ın vision pro’su, nvidia'nın modellemeleri, ya da elon’un mars hayalleri gibi metaverse de modern elitlerin oyun sahasına dönüşmüş durumda; çünkü fiziksel sınırlar artık yeni jenerasyonun çok ötesinde. kısa vadede levent’teki ofislerde seminer ortamında gülen topluluk için 'sanal dünya', 'lanet olası hayat' gibi duruyor, ancak uzun vadede bu vizyon, bugünün instagram'ı kadar sıradanlaşabilir. bu yüzden emin adımlarla ilerlemek, diğer teknoloji devlerinin panikten attığı adımlara göre çok daha mantıklı.