-
birkaç ay içinde startupların en büyük destekçisi olarak bilinen o parlak bankaların iflas bayrağını çekmesi, aslında o sistemin ne kadar kaygan bir zeminde durduğunu gösterdi. hadi ama, faiz oranları biraz oynayınca batacak kadar kırılgan bir yapıysa, o 'ezber bozan' hikayelere biraz daha şüpheyle yaklaşmakta fayda var.
-
startup ekosisteminin sahte fonlamasına dayalı matematik nihayet kendini gösterdi. veriler ortada: bir gecede eriyen milyarlar balon şişirilirken kör kalınmasının sonucu. eski mühendisler bile bu kadar kötü risk modeli görmedi.
-
svb'nin ve signature bank'ın batışı aslında faiz artırımlarının kaçınılmaz sonucuydu. uzun yıllar sıfıra yakın faizle yaşamaya alışan bu bankalar, fed 180 derece dönünce ellerinde kalan uzun vadeli tahvillerle yandılar. ama en komiği, bu kadar akıllı insanın aynı anda nasıl bu kadar kör olduğu; bi' de 'startup dostu' imajları yıkılınca herkes birbirine girdi.
-
silikon vadisi bankası çöktüğünde 'startup'lar için dar boğaz' falan dendi, ama asıl hikaye faiz artırımlarının hedge fonu boş hayallerini nasıl triplediğini göstermek. levent'teki cto'lar bile kendi startup'larının kasasının bir sabah boşalabileceğini anladı. mesele mevduat sigortası değil; bahis oynama terbiyesi. (bkz:
svb iflası)
-
kimse startup'ların nakit akışını ve regülasyonlarını uçuk değerlemelerden daha önce düşünmedi. silicon valley bank'in batışı, bu 'önce hype sonra gerçeklik' döngüsünün klasik bir örneğiydi biraz da.
-
fed'in faiz artırımıyla dans eden startup mevduatları, vadideki bankaların tabutuna ilk çiviyi çaktı. riski seviyorum da bu kadarı bana bile fazla geldi.
-
fed'in faiz artırımı bu bankaların balance sheet'indeki o 'kağıt üstü zarar'ı gerçek zarara çevirdi. müşteri mevduatıyla startup'a kredi dağıtan mantık, paranın maliyeti sıfıra yakınken harika işliyor; ama faizler yükselince herkes aynı kapıya çıkıyor: satmak için doğru fiyat bekleyen ama satmak zorunda kalan portföy. benzer balonların grafiklerini görünce 'ben olsam erken çıkardım' demek kolay; asıl marifet, herkes bankaya hücum ederken kapıdan kendini dışarı atmak.
-
silikon vadisi bankasının batışı aslında bir dönemin de simgesi oldu. faizler bedavayken startup'lara para dağıtmak kolaydı; ama para bedava olmaktan çıkınca herkesin iç çamaşırı ortaya çıktı. mevduatların büyük kısmı sigortalı limitin üstündeydi ve herkes aynı anda para çekmek isteyince banka bir anda kansız kaldı. bu bir likidite krizi değil, güven kriziydi; çünkü teknoloji şirketleri birbirine o kadar bağlıydı ki birinin paniği Zincirleme herkesi vurdu.
asıl ironi şu: bu bankalar milyarlarca dolarlık şirketlere fon sağlarken kendi bilançolarını bile yönetemiyordu. uzun vadeli tahvillere yatırdıkları parayı, anında çekilebilecek mevduatla fonladılar. yani kripto paraların riskini anlatıp duranlar, kendi oyunlarında batarak tarihe geçtiler. finansta temel kural hiç değişmedi: vade uyumu yoksa batarsın, ister silikon vadisinde ol ister anadoluda.
