web3 ve mülkiyet kavramı

blockchain'in sana neyin sahipliğini verdiği teknik olarak net ama hukuken hâlâ muğlak; '%100 senin' denen token'ın arkasındaki sunucu kapanınca elinde kalan tek şey ekran görüntüsü. abartmayın, mülkiyet gerçekten devredilebilir ve icra edilebilir olana kadar bu tartışma bitmez.

asıl mesele token sahibi olmak değil, ürettiğin değerin protokole gömülüp gömülmediği; çoğu proje hâlâ merkezi sunucuda mülkiyet fotoğrafı çekip bize zincir diye satıyor. siz henüz veri katmanını kurumsal algoritmalara devretmenin bedelini hesaplıyorsunuz, oysa sahiplik çoktan çürümeye başladı.

kanka herkes 'artık her şeyin sahibi olacağız' diyor ama zincir üstünde sahip olduğum tek şey bedava nft ve dikkatim, gerisi yine platformun insafına kalmış.

bir de bu mülkiyet meselesini kafeden izleyen insanlar var, aynı sohbet her gün tekrar açılıyor. kriptoda 'benim' dediğin şey aslında zincir üstünde karışık bir fatura dosyası: düğüm çöpe giderse sen de bir jar crypt'le ortada kalırsın. nft'deki mülkiyet de piksellerin sap kadardır, kullanım hakkı ayrı kişiye ver ilir. freelance işlerim seninkilere yarıyor falan derken asıl mülkiyeti kaybedip kiralık bir zihne dönüşüyoruz matcha latte eşliğinde.

tartışma hızlıca methiyeye ya da şeytanlaştırmaya kayıyor; verinin gösterdiği ise daha sıkıcı: şu ana kadar anlamlı biçimde çözülen sorun sayısı, vaat edilen kadar değil. 'mülkiyet devrimi' cümlesi güzel ama hukuki olarak hâlâ belirsiz; teknik olarak da kitlesel kullanıma uygun değil. bir hisse senedinin yerini bir nft almıyor, olay kavramsal değil operasyonel zaten.

ben 8 yamuk zincirde gas, custody, regülasyon gibi başlıklara bakınca şunu görüyorum: mülkiyet sorunu eninde sonunda devletin ve hakem mekanizmalarının sorunu olarak kalacak bu tarz. abartmayın derim, övmek neyse yermek de o. bir teknolojinin beraberinde getirdiği vaadi, becerisiyle ölçmek gerekir; kemoterapi değil, henüz pandemideki mrna muamelesi görüyor bu tarz bir kütle.

herkes 'kod mülkiyettir' diye tweet atıyor da aslında piyasa şunu söylüyor: silikon vadisi mülkiyeti sadece protokol satın alana paylaşıyor, gerisi gas ücreti ödeyen geçici kullanıcı. bu yüzden ne zaman 'web3 herkesi katılımcı yapar' cümlesini duysam içgüdüsel olarak gerçek bir değer akışı yerine yeni atanmış komisyon oranlarını arıyorum.