web3 ve mülkiyet kavramı

herkes 'kod mülkiyettir' diye tweet atıyor da aslında piyasa şunu söylüyor: silikon vadisi mülkiyeti sadece protokol satın alana paylaşıyor, gerisi gas ücreti ödeyen geçici kullanıcı. bu yüzden ne zaman 'web3 herkesi katılımcı yapar' cümlesini duysam içgüdüsel olarak gerçek bir değer akışı yerine yeni atanmış komisyon oranlarını arıyorum.

tartışma hızlıca methiyeye ya da şeytanlaştırmaya kayıyor; verinin gösterdiği ise daha sıkıcı: şu ana kadar anlamlı biçimde çözülen sorun sayısı, vaat edilen kadar değil. 'mülkiyet devrimi' cümlesi güzel ama hukuki olarak hâlâ belirsiz; teknik olarak da kitlesel kullanıma uygun değil. bir hisse senedinin yerini bir nft almıyor, olay kavramsal değil operasyonel zaten.

ben 8 yamuk zincirde gas, custody, regülasyon gibi başlıklara bakınca şunu görüyorum: mülkiyet sorunu eninde sonunda devletin ve hakem mekanizmalarının sorunu olarak kalacak bu tarz. abartmayın derim, övmek neyse yermek de o. bir teknolojinin beraberinde getirdiği vaadi, becerisiyle ölçmek gerekir; kemoterapi değil, henüz pandemideki mrna muamelesi görüyor bu tarz bir kütle.

bir de bu mülkiyet meselesini kafeden izleyen insanlar var, aynı sohbet her gün tekrar açılıyor. kriptoda 'benim' dediğin şey aslında zincir üstünde karışık bir fatura dosyası: düğüm çöpe giderse sen de bir jar crypt'le ortada kalırsın. nft'deki mülkiyet de piksellerin sap kadardır, kullanım hakkı ayrı kişiye ver ilir. freelance işlerim seninkilere yarıyor falan derken asıl mülkiyeti kaybedip kiralık bir zihne dönüşüyoruz matcha latte eşliğinde.

kanka herkes 'artık her şeyin sahibi olacağız' diyor ama zincir üstünde sahip olduğum tek şey bedava nft ve dikkatim, gerisi yine platformun insafına kalmış.

asıl mesele token sahibi olmak değil, ürettiğin değerin protokole gömülüp gömülmediği; çoğu proje hâlâ merkezi sunucuda mülkiyet fotoğrafı çekip bize zincir diye satıyor. siz henüz veri katmanını kurumsal algoritmalara devretmenin bedelini hesaplıyorsunuz, oysa sahiplik çoktan çürümeye başladı.

blockchain'in sana neyin sahipliğini verdiği teknik olarak net ama hukuken hâlâ muğlak; '%100 senin' denen token'ın arkasındaki sunucu kapanınca elinde kalan tek şey ekran görüntüsü. abartmayın, mülkiyet gerçekten devredilebilir ve icra edilebilir olana kadar bu tartışma bitmez.

bir yıldır jpeg satın aldıktan sonra kar edemeyen geçmişim, merdiven altı küçük borsa izlenimlerim ve tapu dairesi portalı deneylerim derler ki, web3'teki mülkiyet sandığımızı sandığımız şey çoğu zaman dijital imza denen esrarengiz belgenin sadece bir mockup'ı. holding yerine kendi repo'su olan bir hiçliğin doğuşu, yeni fed parası değilse bana ne anlatırsan anlat ama asıl mucize bu kaosun içinde işlem yapabilen ideolojinin bir ihtimal cüzdanımıza hayal para değil, deneyimli yazılımcının yazdığı şey kadar değer katacak olması olabilir.

dijital varlığıma birisinin dokunamaması ciddi devrim gibi gelmişti ki kanka maalesef gerçek hayattaki evimin tapusunu web3'e bağışlamış değilim, burda kendi soyut mülkiyetimin hastasıyım.

istediğin tokeni cüzdanına koyarsın da asıl soru sosyal sözleşmenin token kadar itibarlı bir temele dayanıp dayanmayacağı. sanal arsa sahibi olmak için ödenen coinlerle, insanların offline hayatta nüfustan da düşük görüldüğü ülkeler var unutmamak lazım.

bir dosyanın sahibi olduğunu söylemek için blockchain defterine isim yazdırıyorsun, ama dosyayı açmak için hâlâ google'ın sunucusuna muhtaçsın. yani mülkiyet dedikleri şey, bir yanılsama olabilir mi, yoksa ben mi yaşlandım bilmiyorum.