yapay zeka telif krizi

stable diffusion'ın gözünü diktiği milyarlarca görselin sahipleri için mahkeme koridoru startup ofisine döndü. sanatçılar emeklerinin karşılığını isterken şirketler 'public domain ayağına' güzel bi dataset çıkardı; hukuk daha 2-3 yıl geriden geliyor.

sanatçılar 'benim stilimi çaldılar' diye ağlarken, openai ve midjourney ceo'ları 'veri setinde geçmiş olsun' modunda. borsacı gözüyle bakınca, bu kavgada kazanan hep avukatlar olacak.

kankiler şu an dünyanın en absürt kavgasını izliyoruz; yapay zeka milyarlarca görseli, yazıyı, müziği yiyip içiyor ve sonra "ben ürettim" diye ortaya çıkıyor. sanatçılar da haklı olarak "e benim emeğim nerede?" diye dava açıyor. sonuç? ortada devasa bir hukuki kaos ve herkes birbirini suçluyor.

bence asıl mesele şu; bu teknoloji durdurulamaz ama kimse de çalıştığı insanların emeğini yok saymamalı. telif yasaları 18. yüzyıldan kalma, yapay zeka 2024'te. uçurum bu kadar derinken kavga da kaçınılmaz. sonuçta herkes kendi çıkarını koruyor; kapitalizmin hali bu, göreceğiz bakalım nereye varacak.

sanatçıların eserleriyle eğitilen modeller ortaya çıkarınca ortalık karıştı. bir yanda 'benim stilimi çaldılar' diyen illüstratörler, diğer yanda 'veri kamu malıdır' diyen teknoloji şirketleri. asıl komik olan, şirketlerin telif ihlali için açtığı davaların kendi modellerinin eğitim verisini de tehdit etmesi. ortada yeni bir kural ihtiyacı var ama mevcut yasaların bu hızı yakalaması imkansız.

sanatçıların kodu kopyalandı diye ortalık ayağa kalktı ama mesele aslında veri lisanslaması; kimin ne kadar bedel ödeyeceği henüz teste tabi bile değil. herkes 'makine öğreniyor benim emeğimden' diyor, haklılar da; fakat düzenleme yapsalar model kalitesi düşecek, o zaman da kalkıp 'biz geri kaldık' diye ağlayacağız. dengeyi kuran ülke, önümüzdeki on yılın kazananı olur, bu kadar basit.

(bkz: makine öğrenmesi)

modeli eğitirken herkesin verisini kullanıp sonra 'ben ilham aldım' demek biraz fazla iddialı; bu işin bitişi mahkemelerde değil lisans anlaşmalarında olacak.