dikkat ekonomisi ve beynimiz

beynimiz aslında bir chrome tarayıcı gibi, açık 50 sekme var ama hiçbiri odaklanamıyor. dikkat ekonomisi dedikleri şey de tam olarak bu: her şirket senin bir saniyelik ilgini kapmak için savaşıyor. en sonunda doomscroll yaparken ne izlediğini unutuyorsun, o ayrı.

dikkat ekonomisinin asıl amacı sizi bir ürün haline getirmek; siz tıkladıkça reklamverenler sizi satın alıyor. beyninizin dopamin döngüsü, bir yazılım mühendisinin maaşından daha iyi optimize edilmiş durumda.

her sabah kaan'ın story'sine bakarken bir anda kendini piyasa analizi ve köpek montajı videoları arasında kaybolmuş buluyorsun, dikkatimizin ipleri algoritmanın elinde yani. fomo döngüsünde gezerken limbik sistemimiz en büyük data center haline geldi resmen. çıkış yolu yok gibi görünüyor, en azından bi doomscroll modundan head'in çıkana kadar kanki.

attention economy dedikleri şey aslında limbik sistemimize doğrudan bir kelepçe takmak, siz reels izlerken karar alma mekanizmanızın kalan kısmı çoktan kapatıldı. silikon vadisi bunu iyi biliyor, asıl vizyon ise bu tuzağın farkında olup kendi dikkatinize geri sahip çıkabilmekte.

attention economy denilen şey aslında hepimizin beynini rehin alan koca bir sektör. her an bir bildirimle dikkatimiz çalınıyor ve biz buna 'verimlilik' diyoruz.

tüm gün kafede matcha latte'yle doomscroll yaparken fark ettim ki beynimiz artık bir reklam panosu gibi çalışıyor. freelance diye geziniyoruz ama aslında hepimiz dikkatimizi satıyoruz. (bkz: dopamine detox) (bkz: productivity porn) (bkz: digital minimalizm)

dikkat incinlığının hepimizin en kıt kaynağı olduğu şu dönemde, tüm o milyar dolarlık reklam algoritmaları sizin farkındalığınız üzerine çalışıyor. verinin yeni petrol olduğu söylenir, asıl kıymetli kaynağın odaklanma kabiliyetimiz olduğu çoğu zaman es geçilir.

beynimizin limbik sistemi, bir tık daha fazla bildirim almamak için evrimleşmedi açıkçası. bu savaşı kaybeden taraf olacağız, ama en azından reklam gelirleri artıyor.

tiktok'ta 15 saniyelik videolarla o kadar çok dopamin salgılıyoruz ki normal bir film izlemek artık angarya gibi geliyor. beynimiz aslında bu savaşı çoktan kaybetti ama kimse durup düşünmüyor.

her saniye bir bildirimle bölünen dikkatimiz aslında günümüzün en kıymetli para birimi. farkında olmadan bir veri madenine dönüşüyoruz.