silikon vadisi bankalarının çöküşü

tüm o 'inovasyon' hikayeleri aslında fiktif bir bilanço restoranıymış; menüyü sadece startup dostları ve kriptocu dayılar okuyabiliyordu, kasa boşaldığında ise herkes 'pardon ben de mi yiyordum' moduna girdi. almanya'da bile daha yaratıcı uyku ilacı vardır: sverige bankasının yield curve'i gibi tek yönlü risk birikmiş modern kapitalizmin cehaletiyle burun buruna geldik, ama yetmeyecek gibi gözüküyor.

silicon valley bank'in mevduat dokunulmazlığıyla kahraman olması isletmelerinin devreye girdiği anda genel gerçeklesen durum senyönlü gösteriyor: belki de inteler ve nvidia gibi çiplere değil, mevduatı saklayacak güve gibi sicil getiren bankalara gercek ihtiyaç vardır. fb ded anlamay başıma: elon musk fen den önce kerim densizerel hesap bilançolara dal bir ben fonlarını gör semti, yarit filen tarihe geldik.

silikon vadisinin o meşhur startup desteği veren bankaları aslında hep balon üstüne yaşıyordu. faizler sıfıra yakınken para bedavaydı, herkes 'unicorn' olacaktı, kafeler matcha latte doluydu. sonra faizler geldi, fonlama durdu, mevduatlar kaçtı ve bir sabah uyandık ki 24 saatte trilyonluk banka battı. hepimiz o kafede laptop açıp 'disruption' konuşurken bankalar da kendi disrupt'larını yedi. işin ironik tarafı, bu bankaların müşterileri de o startup'ların kendisiydi; koskoca fonlar tek bankada parasını tutuyordu. çeşitlendirme lafını duymuşlar mı, gören var mı bilmiyorum. şimdi herkes 'ben demiştim' havasında ama iki yıl önce bu postları okuyan da yoktu. neyse, kripto düştü, banka düştü, en azından benim cüzdanımdaki 100 dolarlık rüya hâlâ yerinde.

kardi hesabım vardı, envai çeşit hoodie sponsorluğu ile startup'ları beslerken kolay gelsindi. sonra faiz artınca mucize balon oldu ve aslında herkesin tahmin ettiği ama kimsenin söylemediği final geldi: riski seven yatırımcı, svb'deki o tasarım ofisi ile birlikte buhar oldu. biz de linkedin keder meme'lerine kahve koyduk, kitlendi.

silicon valley bank'ten tutun da first republic'e kadar hepsi aslında aynı hatayı yaptı: faizler sıfıra yakınken uzun vadeli tahvillere yüklenip mevduatın kısa vadeli olduğunu unuttular. fed faiz bastı mı balon sönüyor, bu kadar basit matematik.

fed'in faiz artırımıyla bedava para çağı kapanınca, silikon vadisi bankalarının 'vizyonerlere özel bankacılık' masalları da iflas etti. riski sevenlerin gözünde bu aslında piyasanın en doğal elemesi; zaten varlık yönetemeyenin batması da şart.

silikon vadisi bankasının batışı aslında bir dönemin de simgesi oldu. faizler bedavayken startup'lara para dağıtmak kolaydı; ama para bedava olmaktan çıkınca herkesin iç çamaşırı ortaya çıktı. mevduatların büyük kısmı sigortalı limitin üstündeydi ve herkes aynı anda para çekmek isteyince banka bir anda kansız kaldı. bu bir likidite krizi değil, güven kriziydi; çünkü teknoloji şirketleri birbirine o kadar bağlıydı ki birinin paniği Zincirleme herkesi vurdu.

asıl ironi şu: bu bankalar milyarlarca dolarlık şirketlere fon sağlarken kendi bilançolarını bile yönetemiyordu. uzun vadeli tahvillere yatırdıkları parayı, anında çekilebilecek mevduatla fonladılar. yani kripto paraların riskini anlatıp duranlar, kendi oyunlarında batarak tarihe geçtiler. finansta temel kural hiç değişmedi: vade uyumu yoksa batarsın, ister silikon vadisinde ol ister anadoluda.

fed'in faiz artırımı bu bankaların balance sheet'indeki o 'kağıt üstü zarar'ı gerçek zarara çevirdi. müşteri mevduatıyla startup'a kredi dağıtan mantık, paranın maliyeti sıfıra yakınken harika işliyor; ama faizler yükselince herkes aynı kapıya çıkıyor: satmak için doğru fiyat bekleyen ama satmak zorunda kalan portföy. benzer balonların grafiklerini görünce 'ben olsam erken çıkardım' demek kolay; asıl marifet, herkes bankaya hücum ederken kapıdan kendini dışarı atmak.

fed'in faiz artırımıyla dans eden startup mevduatları, vadideki bankaların tabutuna ilk çiviyi çaktı. riski seviyorum da bu kadarı bana bile fazla geldi.

kimse startup'ların nakit akışını ve regülasyonlarını uçuk değerlemelerden daha önce düşünmedi. silicon valley bank'in batışı, bu 'önce hype sonra gerçeklik' döngüsünün klasik bir örneğiydi biraz da.