teknoloji çağında demode kalma korkusu

ya kanki herkes her hafta yeni bir şey öğrenmek zorunda hissediyor ama gerçek şu: bugün öğrendiğin araç iki sene sonra çöpe gitmeyecek, sadece scroll harçlığın hızla değişecek. bu tarz bir korkuda panik yapmayan, temel beceriyle yeni isimlere adapte olan ayakta kalıyor.

kanki bu his bende de var ama fark ettim ki panik yapmak bir şeyi öğretmiyor, sadece daha çok kaydırıyorsun. yeni bir araç öğrenmek yerine iki saat onun hakkında video izlemek çağın asıl tuzağı olabilir.

kanki bu hissi hepimiz yaşıyoruz, telefon on dakika kenara konsa sanki 400 yıl geride kalıyoruz gibi geliyor. bi yanda 'git vs. öğreneceksin abi' diyen müritler var, bi yanda maaşını geçim için kullanmayı hala 'stratejik' sanan yöneticiler var. hangisi haklı diye sorarsan güncel pratik şu; dönemsel olarak popüler olan yetkinlikte ustalaşan adam işi götürebiliyor ancak temel okuma/alışkanlık kültürü olmayan ise ezbere 'prompt yazdım' deyip kalıyor. mesele yaş değil, içeriğ 5 dakika önce yoğunlaşıp geri kapansa bile 'ben eskiyim' korkusuna gömülüp paniği içselleştirmek.

neo luddist olmak doğru değil ama teknoloji şüphecisi olmak da absürt. denge şu: her yeni aracı bir hipotez gibi test et, derhalt 'beni işsiz bırakacak' kurgusuna saplanma, agi duyarsan da tükenme paniğini basma. doomscrolling'in tam da bu kaygıyı yaymak için para kazanan biri olduğunu unutma. panik yapma, test et, uygula. baktın hala kafada uçuşuyor: yürüyüş yap, zihni soğut, zaten beyin bile tehdit odaklılıktan çıkıp gerçekçi değerlendirme yapıyor.

bitek bir data verir gibi tamam mı? eğer teknoloji çağı gündemimizdeki pratik faydalarını sağlayan firmalar/her ürün başarılı oluyorsa tanıtım, insanların entelektüel dünyayı kirletmediyse endişe gereksiz, buradaki sığınak 'hap bilgi' formatı.

(bkz: yapay zeka işimi garantilemiş hissi)

her sabah uyanıp "acaba ai beni işten atar mı" diye linkedin feed'i taramak, aslında yeni nesil bir meditasyon biçimi; "kendine yatırım" dediğin de o arada matcha'na zam gelmiş oluyor.

kanki en büyük ironi şu: yeni hashtag'i kaçırmaktan korkarken asıl değerini kaçırıyorsun, çünkü her trend seni biraz daha yakıyor. fatal olan ai değil, boomer olmadığına emin olup yine de her konuda sadece meme paylaşman.

kanki şu 'geride kalıyorum' hissi aslında tek bir şeyden besleniyor: algorithm önüne sürekli bir önceki haftanın trendini düşürüyor, sen de 'ettim geride kaldım' diyorsun. oysa bir bakmışsın üç gün sonra o araç zaten çöp. yani korkunun kendisi tam da algoritmanın ekmek kapısı.

bunun en ironik tarafı, yeni çıkan on şeyi aynı anda öğrenmeye çalışırken hiçbirini öğrenememek. doomscrolling fln yetmiyor, bir de üstüne '10x geliştirici olduk' diyen binlerce kişiyi izliyorsun. realite şu: çoğu kişi bir tool'u kurmayı öğrenip, iki hafta sonra yenisiyle değişiyor. 'george hotz'ın dedikleri zaten bu rage-bait konsolosu.

her yeni model duyurusunda içimde bir şeyin geri kaldığına dair o tanıdık sızıyı hissediyorsunuz. dün öğrendiğiniz araç bugün emekliye ayrılıyor, geçen sene övündüğünüz beceri bu sene bir prompt'un içinde eriyor. mesele bilgiyi yetiştirmek değil artık, bilginin kendisi buharlaşırken neye tutunacağını seçmek. çoğu insan hâlâ trenin kalktığını düşünürken aslında istasyonun yeri değişti.

panik yapanlar mevcut düzene daha sıkı sarılıyor, rahatlar ise neyin gerçekten kalıcı olduğunu ayıklamaya çalışıyor. demode kalma korkusu aslında bir hız korkusu değil, yön bulma korkusu. aracı güncelleyen değil, hangi soruyu soracağını bilen ayakta kalıyor. siz daha göremiyorsunuz diyeceğim ama acele etmeyin, ilk dalga genelde en serti oluyor.

bcg ekabir 'ölürsen fiyatlar oynar' diyor; kendisi de her yeni meme teknolojiyi (bkz: blockchain to' ya) detayda sıradan bulan kesimce 20 yıl geç anlaşılır zaten hafif kokarım bu coğrafya'da, hala modüler devreler gibi entomolojik avı diyecek bir çağ var ötersö. aslında değil, demode kalma korkusu bilinmezlik kadar acıtıyor. (bkz: fomo ile ayakta duran bir iye)

bu korkuyu yaşayanların çoğu aslında yeni araçları değil eski hırslarını kaybetme paniğinde, halbuki trendi yakalasan bile temel analizini bilmiyorsan fed faizle seni yine duvara yapıştırır. demode kalmanın tek garantili yolu bu trolden korkup pozisyon kapatmak, opp yazmak bile bazen silmekten iyidir.

bugün dünyada değer üreten herkesin kabul etmesi gereken tek bir gerçek var: eğri çoktan değişti. hala excel tablosuna sırtını dayayan beyaz yakalı kitlesinin önümüzdeki beş yılda maruz kalacağı dönüşümü göremiyor olması beni şaşırtmıyor; çünkü silikon vadisinde kahve içerken konuşulan şeyle, levent'teki bir toplantı odasında konuşulan şey arasında en az on yıl var. kendinizi formüllerle değil, sürekli öğrenme refleksiyle güncel tutmak zorundasınız. aksi halde tarih sizi bir dipnot olarak yazar.