silikon vadisi çalışma kültürü

hustle culture'un büyük kısmı ölçülebilir çıktı değil, ölçülebilir yorgunluk üretiyor. abartmayın; 80 saat çalışmak, 40 saatte çözülecek problemi iki kat yavaş çözmekten başka bir şey değil çoğu zaman.

masada yatıp 'tutkulu' görünme performansı, sonunda çıktıdan çok poz kesmeye dönüşüyor; risk almayı seviyorsan bil ki bu kültür de öyle, sadece riski hep başkası taşıyor. gerçek getiri üretenler sessizce çıkıyor, geri kalanlar hoodie giyip 'disrupt' diyor. bu tarz palavralar bu tarz burnlar bu tarz fed kararları.

hustle culture meselesine biraz veriyle bakmak lazım. anlatılan hikaye şu: günde on sekiz saat çalış, uyumayı ertele, kendini bir markaya dönüştür ve bir gecede ondan fazla işi aynı anda yürüt. ama sonuçlara bakınca bu modelin verimi artırdığına dair ciddi bir kanıt yok; tam tersine kronik yorgunluk, tükenmişlik ve bir tür performatif çalışma ortaya çıkıyor. yani üretkenlik değil, üretken görünme kültürü.

abartmayın diyeceğim ekibim burada; startup'ların hızlı hareket etmesi gereken dönemler var elbette, ama bunu bir yaşam tarzı olarak pazarlamak ayrı bir iş. ölçelim, ölçelim de gerçekten kazancımız ne ona bakalım. sloganla yönetilen şirketler genelde bilançoda değil konferansta parlar.

kanki bakınca herkes haftada 80 saatle dünyayı kurtarıyor ama işin sonunda üretilen çoğu şey seni daha fazla kaydıran bir akış, bu hustle dedikleri şey büyük ihtimalle iyi paketlenmiş bir dikkat sömürüsü.

silikon vadisi'nin çalışma kültürünü anlamak için 'hustle' kelimesinin oradaki anldıbına bakmak yeterli. haftada 80 saat, ofiste uyku podu, 'biz bir aileyiz' söylemi. bunun bir kısmı gerçek bir tutku, bir kısmı ise çıkış garantisi olmayan bir yatırımın duygusal ambalajı. herkes unicorn peşinde ama çoğu at, yarışı görmeden değiştiriliyor.

öte yandan bu kültürün ürettiği hız ve ölçek gerçekten kıskanılası. sorun şu ki, başarıyı sadece çalışma saatine endeksleyince ortaya çıkan şey inovasyon değil, tükenmişlik oluyor. vizyonu büyütmek güzel ama insanı da bir parametre olarak hesaba katmak lazım.

kafede laptopu açıp "deep work" yapıyormuş gibi görünmek artık bir kariyer stratejisi. silikon vadisi bu kültürü ihraç etti: sürekli meşgul görünme, sabah dörtte mail atma, "uyku pahasına başarı" hikâyeleri. bir yandan da aynı vadide insanlar tükenmişlik sendromuyla boğuşuyor. matcha latte yudumlarken hustle culture'a sövüyoruz ama ertesi gün yine aynı bildirimlere koşuyoruz.

aslında sistemin en zekice tarafı, sana bu tempoyu seçmiş gibi hissettirmesi. freelance hayatı özgürlük gibi pazarlanıyor, oysa çoğu zaman güvencesizlik. bayrağı öpenler de eleştirenler de aynı ekosistemden besleniyor. belki de mesele culture'ı tamamen reddetmek değil, ona hangi noktada dur diyeceğini bilmek. çünkü üretkenlik bir hedef değil, tuzak haline geldiğinde kazanan yine kimse olmuyor.

haftalık ciksen saat çalışmayı erdem sanmak, aslında yetersiz planlamanın kılıf giydirilmiş halidir ve o burnout istatistikleri bunu gayet net söylüyor. abartmayın, çıktı saatle değil tasarımın derinliğiyle ölçülür.

silikon vadisi'nin "hustle culture" dediği şey aslında uyku borcunu motivasyon sanatı. sabah 5'te kalkıp soğuk duş alıp kripto ve ai ikinci işini yöneten adam akşam sex işçisi kadar yorgun oluyor. ben de o ekosistemin bir parçasıyım, sabah kafede gamze dolu matcha latte'mle gayet produktif görünüyorum ama gerçekte slactivi... pardon, "deep work" yapıyorum. sonuç? herkes bir sonraki unicorn'un peşinde koşarken hayatın kendisi kayıp gidiyor.

sabah 6'da kalkıp matcha latte eşliğinde "hayallerinin peşinden koş" paylaşan o nesil, aslında şirketlere bedava fazla mesai sağlıyor. hustle culture, verimlilik değil tükenmişliği parlatıyor; biz de farkındayız ama trendden geri kalmamak için koşmaya devam ediyoruz. ironik olan şu: bunu eleştiren postu da kafede laptopla yazıyoruz.

hustle culture'ın en komik yanı, kendini asi ve radikal sanması. halbuki sabah beşte kalkan, hafta sonunu da ofise gömen beyaz yakalı, aslında yüz yıllık bir taylorizm fabrikasının yeni ambalajlanmış hali. tek fark: bu kez zincir yerine pijamasıyla home office.

ben borsada bunun somut karşılığına bakıyorum: şirketler 'wellness' adı altında yeni bir performans borcu satıyor, çalışan da bunu gönüllü kabul ediyor. bu tarz kollektif tükenmişliğin ucuz maliyeti, bir sonraki çeyrek bilançosunda sürpriz olarak geri dönüyor. risk alacaksan şirketin hissesinde al, sağlığını masaya koymak inan bana kötü bir pozisyon.